Mijn camera-instellingen voor landschapsfotografie
Als landschapsfotograaf krijg ik vaak de vraag: “Welke instellingen gebruik jij nou precies op je camera?”
Het is een logische vraag, want instellingen bepalen voor een groot deel hoe je foto eruitziet. Tegelijkertijd is er niet één juiste manier. Fotografie is persoonlijk, en wat voor mij prettig werkt, hoeft voor jou misschien helemaal niet te werken. Toch deel ik graag mijn aanpak en keuzes. Niet als keiharde regels, maar als handvatten waar je zelf mee kunt experimenteren.
In dit artikel vertel ik je stap voor stap welke instellingen ik gebruik bij landschapsfotografie, waarom ik ze op die manier toepas, en wat mijn persoonlijke voorkeuren zijn. Zie het als een kijkje in mijn rugzak én in mijn manier van werken.
De rol van je camera
Laat ik beginnen met een belangrijke nuance: de camera die je gebruikt, heeft invloed op je instellingen. Een duurdere camera heeft vaak meer mogelijkheden en extra functies. Denk bijvoorbeeld aan uitgebreide automatische HDR-modi of de mogelijkheid om met meerdere geheugenkaarten tegelijk te werken. Maar dat betekent absoluut niet dat je met een instapmodel geen goede landschapsfoto’s kunt maken.
Sterker nog: sommige van mijn favoriete foto’s zijn gemaakt met een relatief eenvoudige camera. Het gaat erom dat je begrijpt wat je camera kan, en dat je de instellingen kiest die jou helpen om het landschap zo vast te leggen zoals jij het ziet.
Licht meten: histogram boven lichtmeter
Elke camera heeft een lichtmeter. Daarmee kun je instellen of je de belichting baseert op één klein stukje (spotmeting) of op een gemiddelde van het hele beeld (meervlaks- of matrixmeting). Zelf zet ik die meting eigenlijk altijd op breed. Dat geeft mij een redelijk gemiddeld beeld van zowel de lichte als de donkere delen.
Toch moet ik eerlijk zeggen dat ik mijn lichtmeter nauwelijks gebruik. Waar ik veel meer op vertrouw, is mijn histogram.
Waarom het histogram zo belangrijk is
Het histogram geeft grafisch weer hoe de belichting verdeeld is: links de donkere partijen, rechts de lichte delen.
- Botst de grafiek tegen de rechterkant, dan zijn je lichte partijen overbelicht en verlies je details.
- Botst hij tegen de linkerkant, dan zijn je donkere delen onderbelicht.
Ik check mijn histogram regelmatig in het veld. Niet omdat de foto er op dat moment al “perfect” uit moet zien, maar omdat ik zeker wil weten dat ik alle informatie vastleg. In de nabewerking kan ik dan balans brengen tussen lucht en voorgrond, zonder dat ik essentiële details kwijt ben.
Scherpstellen: liever handmatig
Veel landschapsfotografen gebruiken autofocus, en eerlijk is eerlijk: moderne camera’s zijn daar erg goed in. Toch kies ik zelf vaak voor handmatig scherpstellen. Waarom? Omdat ik de controle in eigen handen wil houden.
Ik zet mijn lens op manual focus en gebruik de digitale zoomfunctie van de camera om in te zoomen op een klein detail in mijn live view. Daarna draai ik handmatig aan de scherpstelring tot het beeld haarscherp is. Dat kost een paar seconden extra, maar voorkomt dat mijn camera nét de verkeerde plek kiest.
Bij landschappen stel ik meestal scherp op ongeveer één derde van het beeld. Dat geeft me een maximale scherptediepte: de voorgrond en achtergrond zijn allebei scherp. In combinatie met een diafragma rond f/9 tot f/18 levert dat meestal het beste resultaat op.
Accessoires: vaak onderschat
Naast camera’s en lenzen zijn er nog talloze accessoires die je fotografie makkelijker of prettiger maken. Denk aan een statief, filters, flitsers of een goede cameratas.
Zelf ben ik een groot fan van investeren in een goede rugzak. Waarom? Omdat een goede tas vaak langer meegaat dan je camera en omdat je apparatuur veilig wilt opbergen en comfortabel wilt kunnen meenemen. Bovendien stop ik er niet alleen mijn camera in, maar ook praktische dingen zoals een fles water of iets te eten. Als ik een dag de natuur in ga, is dat goud waard.
Een ander voorbeeld is mijn statief. Ik kies bewust voor een lichtgewicht statief. Het is misschien niet het meest stabiele model, maar doordat ik het gemakkelijk mee kan nemen tijdens een wandeling, kom ik juist op plekken waar ik meer foto’s kan maken. Voor mij weegt die mobiliteit zwaarder dan maximale stabiliteit. Iemand die veel studiofotografie doet, zal waarschijnlijk de omgekeerde keuze maken.
En dat is eigenlijk de rode draad: kijk altijd naar wat jij persoonlijk nodig hebt.
HDR: dynamisch bereik vergroten
Een camera heeft een beperkter dynamisch bereik dan het menselijk oog. Dat betekent dat je soms moet kiezen: óf de lucht is goed belicht, óf de voorgrond. Gelukkig zijn daar oplossingen voor, zoals HDR (High Dynamic Range).
Automatisch HDR in de camera
Veel camera’s hebben een HDR-modus waarbij meerdere foto’s met verschillende belichtingen automatisch gecombineerd worden. Handig als je snel moet werken, maar ik gebruik het zelden.
Handmatig bracketing
Wat ik meestal doe: ik maak drie losse foto’s met verschillende belichtingen die ik aanpas doormiddel van mijn sluitertijd aan te passen.
- eentje voor de lucht (donkerder),
- eentje neutraal (zoals mijn oog het ziet),
- eentje voor de schaduwen (lichter).
Die foto’s voeg ik later samen in de nabewerking. Zo behoud ik controle en krijg ik een natuurlijker resultaat.
Trillingen voorkomen: 2-seconden timer
Niets zo frustrerend als een onscherpe foto doordat je zelf de camera hebt bewogen bij het indrukken van de sluiterknop. Zeker bij langere sluitertijden is dat risico groot.
Daarom gebruik ik bijna altijd de 2-seconden timer. Ik druk de knop in, laat de camera met rust en pas twee seconden later maakt hij de foto. Zo is de kans op bewegingsonscherpte minimaal. Een afstandsbediening kan natuurlijk ook, maar dit is een eenvoudige en effectieve oplossing.
Tip: let op je camerariem
Een kleine, maar belangrijke tip: zorg dat je camerariem niet in de wind wappert. Zelfs dat kan je statief laten trillen en dus onscherpte veroorzaken.
Beeldstabilisatie: uit bij statief
Veel lenzen en camera’s hebben beeldstabilisatie. Ideaal als je uit de hand fotografeert, maar minder handig bij landschappen vanaf een statief. Dan kan stabilisatie er juist voor zorgen dat het beeld weer onscherp wordt, omdat hij probeert te stabiliseren op bijvoorbeeld gras of tulpen die bewegen in de wind.
Daarom zet ik mijn beeldstabilisatie standaard uit zodra ik op statief werk.
Back-up en bestandstype
Landschapsfotografie is vaak een kwestie van wachten op het perfecte moment. Het laatste wat je wilt, is dat je foto’s verloren gaan. Daarom werk ik altijd met twee geheugenkaarten tegelijk. Mijn Canon R5 heeft die mogelijkheid en ik laat mijn foto’s direct opslaan op beide kaarten. Mocht er één kaart falen, dan heb ik altijd nog een back-up.
Daarnaast fotografeer ik standaard in RAW. Dat geeft me in de nabewerking veel meer vrijheid om de kleuren, belichting en details bij te sturen zonder kwaliteitsverlies.
Hulpmiddelen in de camera
Twee functies die ik zelf erg handig vind:
- Digitale waterpas
Hiermee zie ik direct of mijn horizon recht staat. Zeker bij vlakke landschappen of zeegezichten voorkomt dit dat je achteraf scheef gekaderde foto’s moet corrigeren. - Live view
In live view zie je direct hoe je instellingen uitpakken. Combineer dat met het histogram en je hebt veel controle in het veld.
Samenvatting: mijn basisinstellingen
Even alles op een rijtje:
- Belichting meten: histogram belangrijker dan lichtmeter.
- Scherpstellen: vaak handmatig, op 1/3 in beeld, met digitale zoom.
- Diafragma: meestal f/9 tot f/18.
- HDR: bij hoge contrasten, liefst handmatig door bracketing.
- Trillingen voorkomen: 2-seconden timer, camerariem in de gaten houden.
- Beeldstabilisatie: uit bij gebruik statief.
- Opslag: dubbel opslaan op twee kaarten.
- Bestandstype: altijd RAW.
- Extra hulpmiddelen: digitale waterpas en live view.
Tot slot
Zoals ik aan het begin al zei: dit zijn mijn persoonlijke keuzes. Misschien werk jij heel anders en dat is helemaal prima. Fotografie is geen wiskunde, het is een creatieve bezigheid. Wat voor mij prettig werkt, hoeft voor jou niet de ideale aanpak te zijn.
Experimenteer dus vooral zelf, probeer verschillende instellingen en kijk wat bij jouw stijl past. Uiteindelijk gaat het erom dat jij het landschap kunt vastleggen zoals jij het ervaart.
